Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΕΕΣ

Ένα μόνιμο και βασανιστικό πρόβλημα για όλο τον κόσμο, είναι η εκπαίδευση των παιδιών μας, εδώ μα και αλλού βέβαια γιατί παιδιά μας δεν είναι μόνο τα Ελληνόπουλα, αλλά και τα παιδιά όλου του κόσμου. Το θέμα τίθεται ως γενικότερο, σε όλες τις γειτονιές του κόσμου διότι εάν η εκπαίδευση στηριζόταν ει δυνατόν παντού αλλά και κυρίως δυτικά απ’ όπου και ο μεγαλύτερος κίνδυνος, ( λόγω της κατευθυνόμενης προς κοινώνηση υποταγής στο σύστημα διαχείρισης καπιταλιστικού και μάλιστα ακραιφνούς και ιμπεριαλιστικού τύπου κοινωνίας ), σ’ ένα σύστημα αυτοδιαχείρισης και πολλαπλότητας επιλογών τύπου Σάμμερχίλ στην Αγγλία, τότε σαφώς και τα πράγματα θα ήσαν διαφορετικά. Στο Σάμμερχιλ εφαρμόζεται σύστημα συμμετοχής μαθητών και καθηγητών στις αποφάσεις διοίκησης του σχολείου και σημαντικότατο από κοινού απόφαση για τα θέματα της εκπαίδευσης. Αυτό σαν γενική έννοια για το τι εστί αυτοδιαχειριζόμενο και ελεύθερο σχολείο. Σήμερα βέβαια το σχολειό αυτό κινδυνεύει άμεσα με κλείσιμο γιατί σταμάτησε η ροή χρημάτων από τη κυβέρνηση της ΄΄φίλης και σύμμαχης Αγγλίας΄΄ προς αυτό για τη κάλυψη των αναγκών λειτουργίας, σήμερα προσπαθούν να το κλείσουν γιατί η νέα πραγματικότητα απαγορεύει κάθε τι αντίθετο προς τις ολοκληρωτικού τύπου απόψεις της. Τώρα βέβαια πιθανόν και πολύ έζησε μέσα στη φωλιά του λύκου ένα τέτοιο σχολείο που πάντως στην πατρίδα του φελελευθερισμού υπήρξε αποδεκτό αυτό το σύστημα εκπαίδευσης, ενώ εδώ στη πατρίδα των ΄΄ελεύθερων, ριζοσπαστών και αριστερών Ελλήνων΄΄ κάτι τέτοιο θα φάνταζε αδιανόητο, εδώ στη πατρίδα της Ακαδημίας του Πλάτωνα, του Λυκείου του Αριστοτέλη, των κρυφών σχολειών.

Ας δούμε σύντομα τι περιλαμβάνει το μενού του σημερινού εκπαιδευτικού συστήματος που σερβίρεται και μάλιστα όχι δωρεάν στους ανύποπτους μαθητές και ύποπτους γονείς. ( οι μαθητές ανύποπτοι και τούτο είναι εύκολα αντιληπτό το γιατί, μα οι γονείς είναι ύποπτοι για εκούσια συμμετοχή στη στρεβλή και επικίνδυνη εκπαίδευση που σερβίρεται στα παιδιά τους διότι θα μπορούσαν να προσφέρουν οι ίδιοι την εναλλακτική εκπαίδευση που πρέπει παράλληλα με την υποχρεωτική και κακή του κράτους των Αθηνών, Βρυξελλών κ.λ.π. ). Σήμερα λοιπόν το σφουγγάρι που έχει ένα παιδί μέσα στο κεφάλι του και ονομάζεται μυαλό συσσωρεύει πληροφορίες από απαίδευτους γονείς, αδιάφορους δασκάλους, φροντιστήρια αμφιβόλου ποιότητας και αποπροσανατολιστικά μέσα μαζικής αποβλάκωσης που καθημερινά και κάθε ώρα του κάνουν πλύση εγκεφάλου.

Η βασική εκπαίδευση, τα χρόνια του σχολείου δηλαδή προσφέρουν ένα πλούσιο γεύμα σε σάπιες και άχρηστες γνώσεις, που καλείται ένα παιδί ν’ απορροφήσει γρήγορα και καλά για να γίνει χρηστός πολίτης, που στις μέρες μας μεταφράζεται σε άβουλο και υπάκουο ον. (ζώο)

Τα ανωτέρω έχουν συμβάλλει στο εξής αποκρουστικό φαινόμενο: Τα παιδιά να διαβάζουν δύσκολα, να χρησιμοποιούν μικρό μέρος του πλούσιου λεξιλογίου μας, να είναι ανορθόγραφα, να μη γνωρίζουν τίποτα σχεδόν για τον άνθρωπο και την ιστορία του, να μην έχουν κρίση και άποψη, να νιώθουν έναν ακατάσχετο φόβο για το μέλλον τους, να πρέπει να τα ΄΄χώνουν΄΄ σε φροντιστήρια, Ι.Ι.Ε.Κ., ιδιωτικά σχολεία, κολέγια εδώ και αλλού μπας και καταφέρουν στο τέλος να βρούνε κάποια δουλειά και αυτή παρακαλώντας. (πόσοι άραγε καταθέτουν τόμους από τίτλους, μελέτες κ.λ.π. για να πάρουν μια θεσούλα στο δημόσιο…). Όλα αυτά βέβαια προκύπτουν και σε συνδυασμό με κάτι επίσης καυτό, την οικονομική αφαίμαξη των οικογενειών που νιώθουν και δεν κατηγορούνται γι’ αυτό την ιερή υποχρέωση να προσφέρουν αυτό που οι ίδιοι δεν είχαν : την μόρφωση.

Απ’ όλα αυτά κάποιοι εξαιρούνται βεβαίως, κάποιοι γονείς, κάποιοι δάσκαλοι μα είναι τόσοι λίγοι…, κυρίως όμως εξαιρούνται οι έχοντες τα μέσα, η ολιγαρχία του πλούτου και της εξουσίας που μπορούν και διαθέτουν στα χαριτωμένα τους παιδάκια τους καλύτερους δασκάλους, τα καλύτερα σχολεία, τα καλύτερα πανεπιστήμια εδώ μα κυρίως στο εξωτερικό, Αγγλία και Αμερική, προετοιμάζοντας τα για να τους διαδεχθούν. Δεν είναι καθόλου τυχαίο που οι δύο ΄΄συμπαθείς΄΄ τάξεις των πλουσίων και των πολιτικών κρύβουν μέσα τους ανθρώπους που έχουν λάβει γνώση από τα καλύτερα σχολεία του κόσμου και όλοι τους έχουν οπωσδήποτε πανεπιστημιακή εκπαίδευση.

Πρώτη προϋπόθεση είναι η δυνατότητα συμμετοχής όλων των ελληνοπαίδων και μη στη εκπαιδευτική διαδικασία χωρίς καμία εξαίρεση.
Ας δούμε τώρα τι θα έπρεπε κατά τη δική μου άποψη να γίνει στο χώρο αυτό εάν κάποιος αποφάσιζε την ριζική αναμόρφωση του εκπαιδευτικού μας συστήματος.
Θα έπρεπε πρώτα απ΄όλα να αποδεχθούμε ότι η γενιά που ήδη φοιτά στα σχολεία μας θα συνεχίσει όπως έχει με μικρές προσπάθειες βελτίωσης. Μετά απ’ αυτή την οδυνηρή μα αναγκαία κατάσταση θα πρέπει στις ακαδημίες δασκάλων και στις σχολές καθηγητών να εκπαιδευτούν οι μελλοντικοί δάσκαλοι μα και οι σημερινοί στη σωστή ΄΄διαχείριση΄΄ των μικρών και αθώων ψυχών και μυαλών. ( η καταπίεση και η αδιαφορία είναι αυτό που σήμερα βιώνουν τα παιδιά ).

Ξεκινώντας απ’ το δημοτικό τη βασική δηλαδή εκπαίδευση θα πρέπει να δοθεί βάση στο τρίπτυχο ανάγνωση, γραφή, ορθογραφία, με χρήση ει δυνατόν και πάλι του υπέροχου πολυτονικού συστήματος γραφής. Ανάγνωση συνεχώς κειμένων παιδικών διηγημάτων, ( βρίθει από τέτοια κείμενα και η ελληνική μα και η παγκόσμια λογοτεχνία ), έτσι ώστε ν’ ανακαλύψουν τα παιδιά το πλούτο της γλώσσας μας και να την μιλούν σωστά. Επάνω βέβαια στα κείμενα αυτά θα πρέπει ο εκπαιδευμένος δάσκαλος να κάνει πολύωρες συζητήσεις με τους μικρούς του φίλους.

Βασικές αρχές των αριθμών, η αριθμητική η γεωμετρία, η γνώση του κόσμου, των φυλών, των ανθρώπων, των προβλημάτων πείνας, υγείας, νερού, το περιβάλλον, η φύση, τα ζώα, ο αλτρουισμός, το ελεύθερο πνεύμα, η ελεύθερη σκέψη, οι προγονοί μας, ο πολιτισμός, η αρχαία Ελλάδα και ο υπόλοιπος κόσμος, η ισότητα, η ελευθερία, τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις, ο αθλητισμός και όχι ο πρωταθλητισμός, οι καλές τέχνες, η δημιουργία και όχι η διεκπεραίωση, η συμμετοχή στα κοινά, ο εθελοντισμός όχι της ολυμπιάδας των πολυεθνικών, αυτά και άλλα πρωτεύοντα μα και δευτερεύοντα να είναι ότι θα στέλνεται κατά κύματα στο μυαλό των παιδιών μαζί με τις ανάγκες της εποχής όπως ξένη γλώσσα και οι υπολογιστές.

Μετά τη εξαετή αυτή διαδικασία όλα θα γίνουν πιο εύκολα. Καταρχήν τα σχολεία θα είναι χωρίς κάγκελα και δεν θα θυμίζουν φυλακή. Τα παιδιά θ’ αρχίσουν με τη βοήθεια των καθηγητών να βρίσκουν την έφεση τους. Πιο εξειδικευμένη γνώση θα παρέχεται σταδιακά, όπως η αρχαία Ελλάδα και ο πολιτισμός της μέσα από την αρχαία ελληνική για όσους το επιθυμούν, ελληνική και παγκόσμια ιστορία διπλής όψεως, γραμμένη δηλαδή και από τους νικητές που δεν έχουν πάντα δίκιο και από τους ηττημένους που δεν έχουν πάντα άδικο. Συζήτηση πάνω στα εθνικά, θρησκευτικά και γεωπολιτικοστρατιωτικά ζητήματα που ΄΄γράφουν΄΄ ιστορία.
Γνώση των θρησκειών και θεολογικών ζητημάτων. Γνώση των συστημάτων εξουσίας που εμφανίστηκαν στη γη από την αρχαία εποχή έως σήμερα. Πολύπλευρη παρουσίαση του θέματος από του θεωρητικούς όλων των πλευρών. Γνώση της πολιτικής οικονομίας και ο Μαρξ και ο Κέινς και ο Χάγεκ. Έτσι θα κατανοήσουν την εξουσία, τους πολέμους και την ανισότητα. Ελληνική και ξένη λογοτεχνία με επιλογή όλων των τάσεων και εποχών. Γαλλικός, ελληνικός και ευρωπαϊκός διαφωτισμός, αυτοκρατορίες, αποικιοκρατίες, επαναστάσεις σε βάθος και πολύπλευρα. Συμμετοχή σε συζητήσεις ανοιχτές με κρίσεις και επικρίσεις, φυσική, χημεία, μαθηματικά, ζωγραφική, καλές τέχνες, γενικές γνώσεις για όλους, ειδικές για τους έχοντες ροπή και έφεση. Όχι παρωχημένα βιβλία μα διαρκώς ανανεούμενα εγχειρίδια για να παρακολουθούν τις εξελίξεις. Οι γενικές γνώσεις για όλους και οι ειδικές γι αυτούς που τις θέλουν. Η έκθεση ιδεών να υπάρχει για να εκφράζει τις σκέψεις του μαθητή και όχι για να κρίνει τις λογοτεχνικές του ικανότητες. Να καταργηθεί η βάσανος της βαθμολογίας.

Τα σχολεία να γίνουν ανοικτά για όλους μετά το τέλος της κανονικής εκπαίδευσης, με φροντιστηριακή δομή των εξειδικευμένων γνώσεων για τα παιδιά που θέλουν να προχωρήσουν σε κάποιο τομέα και για τους μη μαθητές που θέλουν να ξανακαθίσουν στα θρανία.
Μέχρι εδώ έχουμε δώδεκα όμορφα και δημιουργικά χρόνια. Έχουμε ανθρώπους στη πλειοψηφία τους ελεύθερους και αυτόβουλους και μετά η τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Χώροι υποδοχής ανθρώπων ήδη σκεπτόμενων και αποφασισμένων να ολοκληρώσουν τη υπάρχουσα γνώση τους σε κάποιον η κάποιους τομείς. Χώροι ανοιχτών, έντονων μα ελεύθερων συζητήσεων, ιδρύματα ολοκλήρωσης πραγματικών χρηστών πολιτών δηλαδή και γνώστες και χρήσιμοι και πολίτες.
Χώροι που θα διενεργείται έρευνα όχι για λογαριασμό των πολυεθνικών εταιρειών αλλά προς όφελος του πολίτη. Χώροι παροχής δωρεάν εκπαίδευσης, που αφορά όχι μόνο την δωρεάν στέγαση στις αίθουσες και τα αμφιθέατρα, αλλά και τη στέγαση, σίτιση, το υλικό, βιβλία, γραφική ύλη, υπολογιστές κ.λ.π.
Αν αυτό το φανταστούμε να γίνεται σε παγκόσμια κλίμακα, τότε και μόνο τότε θα μπορέσουμε να περιμένουμε καλύτερες μέρες για την ανθρωπότητα.
Ότι περιέγραψα είναι σκέψεις που μάλλον θα παραμείνουν σκέψεις, διότι δεν θα υπάρξει πιθανόν ουδείς που θα καταφέρει ακόμη και αν θα το θέλει να επιβάλλει ένα τέτοιο σύστημα, δεν θα τον αφήσει η άρχουσα τάξη, η εκκλησία, οι αφέντες μας, μα το πιο στενάχωρο είναι ότι ούτε η ακαδημαϊκή κοινότητα που κανονικά θα έπρεπε να πρωτοστατεί στην αναβάθμιση του εκπαιδευτικού μας ενδιαφέρεται για κάτι τέτοιο, γιατί δεν θέλουν να χάσουν τις θεσούλες τους σαν ακαδημαϊκοί δάσκαλοι που σημαίνει τίτλοι, τιμές, μα πάνω απ’ όλα σημαντικές επιχορηγήσεις από διάφορα κονδύλια. Δηλαδή η τσεπούλα τους να μην αδειάσει. Αυτοί λοιπόν που απομένουν και που θέλουν ν’ αντιδράσουν, δεν μπορούν γιατί είναι στην ΄΄απέξω΄΄, δεν έχουν βήμα και δεν προβάλλονται από τα ΜΜΕ και τα πανεπιστήμια.
Συμπέρασμα, εάν μπορεί να βγει μέσα σε δυο γραμμές, είναι ότι η ΄΄άλλη΄΄ εκπαίδευση στα παιδιά μας σήμερα μπορεί να δοθεί μόνο εκτός σχολείου, από εμάς, τα βιβλία που δεν κυκλοφορούν στα σχολεία και την εναλλακτική ενημέρωση.
Τουλάχιστον ας κάνουμε ότι πρέπει για να σώσουμε απ’ την αλλοτρίωση όσα παιδιά μπορέσουμε. Και αυτό κέρδος είναι, θα το βρούμε μπροστά μας.

ΠΑΤΡΑ 26/11/2002

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Α. ΒΑΓΙΑΣ