οι Saul Perlmutter, Brian Schmidt και Adam Riessοι
Ψάχνοντας στο Σύμπαν για το τέλος του
Αυτή τη χρονιά τα βραβεία Νομπέλ για τη Φυσική πήγαν σε τρεις ανθρώπους που το επάγγελμά τους απαιτεί να έχουν συνέχεια στραμμένο το βλέμμα τους στα βάθη του Σύμπαντος. Πέρα όμως από τις γνώσεις και την προσήλωσή τους στην έρευνα που έκαναν, έδειξαν ότι ο ερευνητής πρέπει να είναι πάντα έτοιμος να δεχθεί ότι η φυσική τάξη μπορεί να ανατρέψει τις όποιες εικόνες έχει στο μυαλό του ένας άνθρωπος για τον κόσμο. Επίσης είναι γενικά παραδεκτό ότι καταπιάστηκαν με ένα από τα δυσκολότερα προβλήματα στον τομέα της αστροφυσικής στο τέλος του προηγούμενου αιώνα, αφού έπρεπε έπειτα από μια χρονοβόρα και εντατική προσπάθεια να μαντέψουν αν ο κόσμος μας διαστέλλεται και με ποιον ρυθμό. Αν από ένα Σύμπαν, μετά την υποτιθέμενη αρχική Μεγάλη Εκρηξη, από ένα και μόνο σημείο με φανταστικά μεγάλη πυκνότητα ύλης φθάσαμε σε ένα Σύμπαν με σχηματισμένους πλέον γαλαξίες διαφόρων άστρων που αργά αλλά σταθερά, με την επίδραση της έλξης των υλικών σωμάτων μεταξύ τους, αρχίζει να επιβραδύνει τη διαστολή του και ίσως μελλοντικά να συρρικνωθεί τόσο ώστε να δείχνει μια τάση επιστροφής στην απειροελάχιστη από πλευράς όγκου κατάστασή του.
Το μισό βραβείο, που συνοδεύεται από ένα χρηματικό ποσό κοντά στο ένα εκατομμύριο ευρώ, πηγαίνει στον αμερικανό καθηγητή Αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ Saul Perlmutter, 52 ετών. Το άλλο μισό μοιράζεται εξίσου στον αμερικανό και με αυστραλιανή υπηκοότητα καθηγητή του Χάρβαρντ Brian Schmidt, 44 ετών, και στον αμερικανό καθηγητή Αστρονομίας και Φυσικής στο Τζονς Χόπκινς Adam Riess, 42 ετών. Στην πραγματικότητα, εκεί στη δεκαετία του '90 υπήρχαν δύο ομάδες πολύ ανταγωνιστικές μεταξύ τους, ίσως επειδή είχαν τον ίδιο ερευνητικό σκοπό: η μία με τον Perlmutter και η άλλη με τους Schmidt και Riess. Χρησιμοποίησαν τις εκπληκτικής λαμπρότητας εκρήξεις των αστέρων που ονομάζουμε υπερκαινοφανείς (supernovae) σαν κεριά που θα τους έδειχναν το πώς πορεύεται το Σύμπαν μέσα στον χρόνο. Μόνο που οι εκρήξεις αυτές στον δικό μας Γαλαξία είναι πολύ σπάνιες και όσο πηγαίνουμε σε άλλους γαλαξίες η παρατήρηση τέτοιων φαινομένων γίνεται πιο δύσκολη. Εχοντας όμως επινοήσει μια τεχνική για τη συστηματική ανίχνευσή τους, διαθέτοντας εικόνες από τα βάθη του Σύμπαντος χάρη στο ιπτάμενο τηλεσκόπιο Hubble, οργανωμένο πρόγραμμα παρατηρήσεων από επίγεια τηλεσκόπια, μια στέρεα γνώση για το πώς σχετίζεται η απόσταση και η ταχύτητα απομάκρυνσης με το φως των εκρήξεων που φθάνει ως τη Γη και μεγάλη εμπειρία σχετικά με τις παρεμβολές στην πορεία του φωτός από διαστημική σκόνη, από καταιγίδες και αναταράξεις στη γήινη ατμόσφαιρα, κατάφεραν να πάρουν ένα σώμα μετρήσεων από περίπου 50 τέτοια φωτεινά φαινόμενα που κάθε φορά σκεπάζουν το φως όλων των άλλων άστρων ενός γαλαξία.
Μόνο που οι μετρήσεις όταν έμπαιναν στη σειρά τους έδειχναν το αντίθετο από ό,τι περίμεναν και οι δύο ομάδες: ότι, δηλαδή, το Σύμπαν διαστέλλεται και μάλιστα με επιταχυνόμενο ρυθμό και, αν συνεχίσει έτσι, το περιμένει ο θάνατος από μια αναπόφευκτη παγωνιά, αφού όσο μεγαλώνει ο χώρος όπου υπάρχει ύλη τόσο πέφτει η θερμοκρασία, το μέτρο δηλαδή των θερμικών κινήσεων των μορίων και των ατόμων που τα συγκροτούν! Οπως λέει ο ίδιος ο Perlmutter, «το 20% της ύλης στο Σύμπαν αποτελείται από τη “σκοτεινή ύλη” (ύλη που δεν εκπέμπει ακτινοβολία και η ύπαρξη της οποίας ανιχνεύεται από τη δύναμη βαρύτητας που ασκεί στην υπόλοιπη ύλη), 2% από τη γνωστή σε όλους μας ύλη και 75% από “σκοτεινή ενέργεια”, υπεύθυνη για την ολοένα γρηγορότερη διαστολή του Σύμπαντος». Μόνο που η «σκοτεινή ενέργεια» παραμένει ακόμη ένα μυστήριο. Και, όπως φαίνεται, οι χθεσινοί νομπελίστες άνοιξαν για τον κόσμο μια ερμητικά κλεισμένη πόρτα για να βρεθούμε αμέσως μετά σε μιαν άλλη, προς το παρόν επίσης ερμητικά κλειδωμένη.
Το Σύμπαν βαίνει επιταχυνόμενα διαστελλόμενο,
είπαν οι εφετινοί τιμώμενοι με το βραβείο Φυσικής
Ψάχνοντας στο Σύμπαν για το τέλος του
Αυτή τη χρονιά τα βραβεία Νομπέλ για τη Φυσική πήγαν σε τρεις ανθρώπους που το επάγγελμά τους απαιτεί να έχουν συνέχεια στραμμένο το βλέμμα τους στα βάθη του Σύμπαντος. Πέρα όμως από τις γνώσεις και την προσήλωσή τους στην έρευνα που έκαναν, έδειξαν ότι ο ερευνητής πρέπει να είναι πάντα έτοιμος να δεχθεί ότι η φυσική τάξη μπορεί να ανατρέψει τις όποιες εικόνες έχει στο μυαλό του ένας άνθρωπος για τον κόσμο. Επίσης είναι γενικά παραδεκτό ότι καταπιάστηκαν με ένα από τα δυσκολότερα προβλήματα στον τομέα της αστροφυσικής στο τέλος του προηγούμενου αιώνα, αφού έπρεπε έπειτα από μια χρονοβόρα και εντατική προσπάθεια να μαντέψουν αν ο κόσμος μας διαστέλλεται και με ποιον ρυθμό. Αν από ένα Σύμπαν, μετά την υποτιθέμενη αρχική Μεγάλη Εκρηξη, από ένα και μόνο σημείο με φανταστικά μεγάλη πυκνότητα ύλης φθάσαμε σε ένα Σύμπαν με σχηματισμένους πλέον γαλαξίες διαφόρων άστρων που αργά αλλά σταθερά, με την επίδραση της έλξης των υλικών σωμάτων μεταξύ τους, αρχίζει να επιβραδύνει τη διαστολή του και ίσως μελλοντικά να συρρικνωθεί τόσο ώστε να δείχνει μια τάση επιστροφής στην απειροελάχιστη από πλευράς όγκου κατάστασή του.
Το μισό βραβείο, που συνοδεύεται από ένα χρηματικό ποσό κοντά στο ένα εκατομμύριο ευρώ, πηγαίνει στον αμερικανό καθηγητή Αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ Saul Perlmutter, 52 ετών. Το άλλο μισό μοιράζεται εξίσου στον αμερικανό και με αυστραλιανή υπηκοότητα καθηγητή του Χάρβαρντ Brian Schmidt, 44 ετών, και στον αμερικανό καθηγητή Αστρονομίας και Φυσικής στο Τζονς Χόπκινς Adam Riess, 42 ετών. Στην πραγματικότητα, εκεί στη δεκαετία του '90 υπήρχαν δύο ομάδες πολύ ανταγωνιστικές μεταξύ τους, ίσως επειδή είχαν τον ίδιο ερευνητικό σκοπό: η μία με τον Perlmutter και η άλλη με τους Schmidt και Riess. Χρησιμοποίησαν τις εκπληκτικής λαμπρότητας εκρήξεις των αστέρων που ονομάζουμε υπερκαινοφανείς (supernovae) σαν κεριά που θα τους έδειχναν το πώς πορεύεται το Σύμπαν μέσα στον χρόνο. Μόνο που οι εκρήξεις αυτές στον δικό μας Γαλαξία είναι πολύ σπάνιες και όσο πηγαίνουμε σε άλλους γαλαξίες η παρατήρηση τέτοιων φαινομένων γίνεται πιο δύσκολη. Εχοντας όμως επινοήσει μια τεχνική για τη συστηματική ανίχνευσή τους, διαθέτοντας εικόνες από τα βάθη του Σύμπαντος χάρη στο ιπτάμενο τηλεσκόπιο Hubble, οργανωμένο πρόγραμμα παρατηρήσεων από επίγεια τηλεσκόπια, μια στέρεα γνώση για το πώς σχετίζεται η απόσταση και η ταχύτητα απομάκρυνσης με το φως των εκρήξεων που φθάνει ως τη Γη και μεγάλη εμπειρία σχετικά με τις παρεμβολές στην πορεία του φωτός από διαστημική σκόνη, από καταιγίδες και αναταράξεις στη γήινη ατμόσφαιρα, κατάφεραν να πάρουν ένα σώμα μετρήσεων από περίπου 50 τέτοια φωτεινά φαινόμενα που κάθε φορά σκεπάζουν το φως όλων των άλλων άστρων ενός γαλαξία.
Μόνο που οι μετρήσεις όταν έμπαιναν στη σειρά τους έδειχναν το αντίθετο από ό,τι περίμεναν και οι δύο ομάδες: ότι, δηλαδή, το Σύμπαν διαστέλλεται και μάλιστα με επιταχυνόμενο ρυθμό και, αν συνεχίσει έτσι, το περιμένει ο θάνατος από μια αναπόφευκτη παγωνιά, αφού όσο μεγαλώνει ο χώρος όπου υπάρχει ύλη τόσο πέφτει η θερμοκρασία, το μέτρο δηλαδή των θερμικών κινήσεων των μορίων και των ατόμων που τα συγκροτούν! Οπως λέει ο ίδιος ο Perlmutter, «το 20% της ύλης στο Σύμπαν αποτελείται από τη “σκοτεινή ύλη” (ύλη που δεν εκπέμπει ακτινοβολία και η ύπαρξη της οποίας ανιχνεύεται από τη δύναμη βαρύτητας που ασκεί στην υπόλοιπη ύλη), 2% από τη γνωστή σε όλους μας ύλη και 75% από “σκοτεινή ενέργεια”, υπεύθυνη για την ολοένα γρηγορότερη διαστολή του Σύμπαντος». Μόνο που η «σκοτεινή ενέργεια» παραμένει ακόμη ένα μυστήριο. Και, όπως φαίνεται, οι χθεσινοί νομπελίστες άνοιξαν για τον κόσμο μια ερμητικά κλεισμένη πόρτα για να βρεθούμε αμέσως μετά σε μιαν άλλη, προς το παρόν επίσης ερμητικά κλειδωμένη.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου